Get Adobe Flash player

ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ የተሰጠ መግለጫ

ጥቅምት 16 ቀን 2009 ዓ.ም. በስመ አብ ወወልድ ለመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ ጉባኤ፣...

35ኛው አጠቃላይ የሰበካ መንፈሳዊ መደበኛ ስብሰባ ከጥቅምት 7-10 ቀን 2009 ዓ.ም ሲካሄድ የቆየው ተጠቃቀ፡፡

በመምህር ዕንቈባሕርይ ተከስተ ዘመናትን በዘመናት የሚተካ እግዚአብሔር አምላክ 2008 ዓ.ም ዘመነ ዮሐንስን አሳልፎ ለ2009 ዓ.ም ዘመነ ማቴዎስ አደርሶናል፡...

ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ፓትርያርክ ርእሰ ዓውደ ዓመትን ምክንያት በማድረግ በመላ ሃገሪቱ ጸሎት እንዲደረግ ለሁለተኛ ጊዜ መመሪያ አስተላለፉ፤

በመምህር ሙሴ ኃይሉ በቤተ ክርስቲያናችን ትውፊት ተጠብቆ የቆየውን እና በየዓመቱ የሚከናወነውን የእንኳን አደረስዎ መርሐ ግብር የዘንድሮ ዘመን መለወጫ በዓለ ...

ቃለ በረከት ዘእምኀበ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ቀዳማዊ ፓትርያርክ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳስ ዘአክሱም ወዕጨጌ ዘመንበረ ተክለ ሃይማኖት ዘተናገረ በበዓለ ርእሰ ዐውደ ዓመት ዘዕሥራ ምእት ወተስዓቱ ዓመተ ምሕረት፡፡

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን ፡፡ በሀገራችን በኢትዮጵያ በገጠርና በከተማ የምትኖሩ፣ ከሀገር ውጭ በተለያዩ አህጉር የምትገኙ፤ ...

ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ፓትርያርክ የደብረ ሊባኖስ ገዳምን ጐበኙ፡፡

በገዳሙ የተሠሩ የተለያዩ የልማት ሥራዎችን መርቀዋል፡፡ በመምህር ሙሴ ኃይሉ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ቀዳማዊ ፓትርያርክ፣ ርእሰ ሊቃነ ጰጳሳ...

  • ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ የተሰጠ መግለጫ

    Thursday, 27 October 2016 06:16
  • 35ኛው አጠቃላይ የሰበካ መንፈሳዊ መደበኛ ስብሰባ ከጥቅምት 7-10 ቀን 2009 ዓ.ም ሲካሄድ የቆየው ተጠቃቀ፡፡

    Tuesday, 25 October 2016 06:40
  • ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ፓትርያርክ ርእሰ ዓውደ ዓመትን ምክንያት በማድረግ በመላ ሃገሪቱ ጸሎት እንዲደረግ ለሁለተኛ ጊዜ መመሪያ አስተላለፉ፤

    Thursday, 15 September 2016 11:54
  • ቃለ በረከት ዘእምኀበ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ቀዳማዊ ፓትርያርክ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳስ ዘአክሱም ወዕጨጌ ዘመንበረ ተክለ ሃይማኖት ዘተናገረ በበዓለ ርእሰ ዐውደ ዓመት ዘዕሥራ ምእት ወተስዓቱ ዓመተ ምሕረት፡፡

    Thursday, 15 September 2016 11:50
  • ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ፓትርያርክ የደብረ ሊባኖስ ገዳምን ጐበኙ፡፡

    Wednesday, 07 September 2016 09:51

በመምህር ዕንቈባሕርይ ተከስተ

በዛሬ ዝግጅታችን ትምህርተ ሃይማኖት የሚል ነው፡፡ ይህም ሰሙነ ሕማማት ማለት ምን ማለት ነው? ሆሣዕና ማለት ምን ማለት ነው? ዕለቱን በየዓመቱ እናከብረዋለን፣ ምን የተደረገበት ነው? የሰሙነ ሕማማት ምሥጢር ምንድን ነው?

እሑድ፣ሠኑይ፣ ሰሉስ፣ ረቡዕ ኀሙስ፣ ዓርብ፣ ቅዳሜ፣ እሑድ እያንዳንዱ ዕለት ምን የተከናወነበት ነው?

በጸሎተ ሐሙስ የተፈጸመው ሥርዓትስ፤ የዕለተ ዓርብ ታምራት፣ ሦስት መዓልትና ሦስት ሌሊት ስለሚባለው፤ ጌታ በመቃብር ስለቆየበት የሰዓት አቈጣጠር፣ እንዲሁም ጌታ "ወይቤ ተፈጸመ ኲሉ" ያለበት ምክንያት ምንድነው?

ቅዳሜ ሥዑር የተባለበት ምክንያትስ ዋና ትርጉሙ ምን ይመስላል? ትንሣኤ ክርስቶስና ትንቢቱ፣ የሚሉና የመሳሰሉ ነጥቦችን ነው፡፡

በዚህም መሠረት ከእኛ የሚጠበቀው የቤተ ክርስቲያንዋን ትምህርተ ሃይማኖት በጥንቃቄ ማቅረብ ሲሆን ከአንባቢው የሚጠበቀው ደግሞ ጽሑፉን በጥንቃቄ አንብቦ ማወቅና መረዳት ነው፡፡

19.1፣ሰሙነ ሕማማት

ከትንሣኤ /ፋሲካ/ በፊት ያለው ሳምንት በማንኛውም ቤተ ክርስቲያን የጌታችንና የመድኃኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስ የሕማማቱ መታሰቢያ ሳምንት ነው፡፡ በየአብያተ ክርስቲያናት የተለያየ አጠራር አለው፣ እንደ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሥርዓት ሰሙነ ሕማማት ይባላል፣ የመከራ ሣምንት ማለት ነው፡፡

ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለ ሰው ልጆች መከራ ተቀብሎበታልና፤ የሰው ልጆች ለ5500 ዘመናት በሥቃይ ለመኖሩ ለማስታወስ ነው፡፡ በሌሎች አብያተ ክርስቲያናት ደግሞ ቅዱስ ሳምንት ይባላል፡፡

ይህ ሣምንት የጌታ ምድራዊ ሕይወት ፍጻሜ ስለሆነ የመጨረሻ ሳምንት ይባላል፡፡ ይህ ሳምንት እስከ አራተኛው ምዕት ዓመት ድረስ ከአርባ ጾም ጋር ሳይሆን ለብቻው ይታሰብ ነበር፡፡

ምክንያቱም ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ፀዋትወ መከራን የተቀበለ አርባውን ጾም እንደፈጸመ ሳይሆን ሦስት ዓመት ካስተማረ በኋላ ነውና፡፡

በምሥራቅ አብያተ ክርስቲያናት ከአራተኛ ምዕት ዓመት ጀምሮ ከፋሲካ በፊት ሰሙነ ሕማማት እንዲታሰብ ሆኗል፡፡ በዚህ ምክንያት ጾሙ ከ6 ሣምንታት ወደ 7 ሳምንት ከፍ ብሎአል፡፡ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ግን በመጀመሪያ ሳምንት ጾመ ሕርቃል /ጾመ ንስሐ/ ጾመ ዝግጅት በመጨረሻም ሰሙነ ሕማማት ስለአለ የጾሙ ብዛት 55 ቀናት ሲሆኑ በሳምንት ቢቀመር 8 ሣምንታት ናቸው፡፡

የምዕራብ ቤተ ክርስቲያን ግን ሰሙነ ኒቆዲሞስን ሰሙነ ሕማማት ታደርጋለች በእኛ የሆሳዕና ዕለት በዓለ ትንሣኤውን ታከብራለች በዚህ መንገድ ጾሙ አርብአ /40/ ቀናት ብቻ ይሆናሉ፡፡

በሰሙነ ሕማማት ሲፈጸሙ የሚታዩ አንዳንድ ድርጊቶች ከ4ኛው ምዕት ዓመት ወዲህ የተጀመሩ ናቸው ለምሳሌ በ416 ዓ.ም በስቅለት ዕለተ ዓርብ ሥርዓተ ቊርባን እንዳይፈጸም ተደርጓል፡፡ ይህም በዕለተ ዓርብ መድኃታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ራሱ መስዋዕት፣ ሰዋዔ መሥዋዕት፤ ራሱ ተወካፌ መስዋዕት ሆኖ መዋሉን ያመለክታል፡፡

በዚህ ሳምንት እንደ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርሰቲያን ሥርዓት መሠረት በፍትሕ መንፈሳዊ እንደተጻፈው ከሰኞ እስከ ሐሙስ ከጾመ አርብአ የተለየ የጾም አጿጿም ትዕዛዝ አለ ይኸውም እስከ ዕርበተ ጸሐይ /እስከ ጸሐይ/ ጥልቀት /መግባት/ ሲሆን የሚባለውም ደረቅ ቂጣ፣ በጨው ብቻ እንደሆነ የቤተ ክርስቲያን ሥርዓት ይናገራል፡፡

በዚህ ሳምንት ተአምሆ፣ እጅ መንሳት ካልሆነ በስተቀር እርስ በእርስ መሳሳም የለም፡፡ ይህም በዚህ ሳምንት መሳሳም የተከለከለበት ምክንያት ይሁዳ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስን ለማስያዝ ብሎ የሰጠው ሰላምታና መሳሳም ትክክል አለመሆኑን ለማስታወስ /ለመግለጽ/ ነው፡፡

በዚህ ሳምንት መስቀልን መሳለም የለም፡፡ ምክንያቱም የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስ መከራ መስቀልን የምናዘክርበት ስለሆነ፡፡

በዚህ ሳምንት የግል ጸሎት እንዳለ ሆኖ ከግብረ ሕማማትና ብሉያት መጻሕፍት፣ የሐዲሳት መጻሕፍት፣ መጻሕፍተ ነቢያት፣ መልክአ ሕማማት፣ ጾመ ዱጓ፣ ድርሳነ ማሕየዊ፣ ተአምረ ኢየሱስ፣ ተአምረ ማርያም ካሉት ስለጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የሚያወሱት መጻሕፍት በስተቀር፣ ድርሳናት መልክአ መልክዕ ስለፍጡር የሚያወሱ መጻሕፍት አይነበቡም፡፡ ምክንያቱም ሰሙነ ሕማማት የጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ጸዋትወ መከራ የሚታሰብበት ሳምንት ነውና፡፡

በዚህ ሳምንት እሁድ /የሆሳዕና ዕለት/ ከቅዳሴ በኋላ ጀምሮ እስከ ዓርብ ስቅለት "ንሴብሖ ለእግዚአብሔር ስቡሐ ዘተሰብሐ" እስከሚባል መስቀል አንሳለምም፡፡ ምክንያቱም መስቀል ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሳይሰቀልበት በፊት የመርገምና የበደለኛ መቀጣጫ ነበር እንጂ የድኅነት ምልክት አልነበረም፡፡

ስለዚህ ያንን ለማስታወስ በዚህ ሳምንት መስቀል አንሳለምም፡፡ ክርስቶስ ስለ በደላችንና ኃጢአታችን ሲል ከተሰቀለበት ጀምሮ ግን መስቀል ለክርስቲያኖች የድኅነት፣ የአንድነት፣ የፍቅር፣ የነጻነት፣ የቤዛነት፣ የፅናት፣ የሰላም አርማችን ነው፡፡ ዕፀ መስቀል በኢየሱስ ክርስቶስ ደም ተቀድሶአልና፡፡ በቀራንዮ አደባባይ የኢየሱስ ክርስቶስ ዙፋን ሆኖ ውሎዋልና፡፡ "ስብሐት ለመስቀለ ክርስቶስ ዕፀ መድኃኒት ኃይልነ ወጸወንነ" እያልን እንዘምራለን፡፡

19.2፣ሆሣዕና በአርያም

ሆሣዕና ማለት መድኃኒት ማለት ነው፡፡ ሆሣዕና በአርያም በሰማይ በምድር ያለ መድኃኒት "አልቦ ካልዕ ስም ዘይትወሀብ ለዕጓለ እመሕያው ዘእንበለ ስሙ ለኢየሱስ ክርስቶስ" "መዳንም በሌላ በማንም የለም፤ እንድንበት ዘንድ የሚገባን ለሰዎች የተሰጠ ስም ከኢየሱስ ክርስቶስ በቀር ከሰማይ በታች ሌላ የለምና" ብሎ ሉቃስ በግብረ ሐዋርያት ገልጦታል፡፡ የሐዋ. 4፡12 በሰማይ በምድር ሌላ ድኅነት የሚሰጥ የለም፡፡

የትንቢቱን ቃል ለመፈጸም "ነዋ ንጉሥኪ ይመጽእ ይጼዓን ዲበ እድግት ወዲበ ዕዋላ" "እነሆ ንጉስሽ ጻድቅና አዳኝ ነው:: ትሑትም ሆኖ በአህያም በአህያዪቱ ግልገል በውርንጫይቱ ላይ ተቀምጦ ወደ አንቺ ይመጣል" ብሎ ዘካርያስ ወልደ በራክዩ ከደቂቀ ነቢያት አንዱ ተናግሯል፡፡ ዘካ. ም. 9፡9 ማቴ. 21፡1-11፡፡

ነቢዩ ኢሳይያስ ደግሞ "በልዋ ለወለተ ጽዮን ነዋ ንጉሥኪ ይመጽእ ዘይጼዓን ዲበ እድግት ወዲበ ዕዋለ አድግ" "ለጽዮን ልጅ እነሆ ንጉሥሽ በአህያዪቱና በውርንጫይቱ ላይ ተጭኖ ይመጣል በሏት" ኢሳ. 12፡6፡፡

ዘካርያስና ኢሳይያስ የተናገሩትን ትንቢት ለመፈጸም በአህያ ተቀምጦ መጣ፣ እናቲቱ ቀንበር ጭነት የለመደች ናት፡፡ የእስራኤል ምሳሌ፤ ሠረገላ ቀንበር መጫን የለመደች እንደሆነች፣ እስራኤልም ሕግን መጠበቅ የለመዱ ናቸውና፡፡

ዕዋል /ውርጫይቱ/ የአሕዛብ ምሳሌ፤ መጫን ያልለመደች እንደሆነች፤ አሕዛብም ሕግን መጠበቅ ያልለመዱ ናቸውና፡፡ አንድም እድግት እናቲቱ የኦሪት ምሳሌ፤

ዕዋል ግልገልዋ የወንጌል ምሳሌ ናቸው ስለዚህ ትንቢቱን ለመፈጸም በአህያ እና በግልገልዋ ተጭኖ መጣ፡፡

ከቤተ መቅደስ እስከቢታንያ 14 ምዕራፍ ነው በእድግት ሆኖ ከዚያ ወርዶ በዕዋል በግልገልዋ ሦስት ጊዜ ቤተ መቅደሱን ዙሮ ወደ ቤተ እግዚአብሔር ገብቷል፡፡ በበለጠ የማቴዎስ ወንጌል ምዕ. 21 አንድምታውን ተመልከት፡፡

"ወበልዋ ለወለተ ጽዮን" "ለጽዮን ልጅ ንገሯት" የተባለች ቤተ እስራኤል ናት፡፡ የባሕርይ አምላክ ክርስቶስ መጥቷልና የነገራችሁን ስሙ ማለት ነው፡፡

በዚሁ ዕለት ቅዱስ ያሬድ በሠራው መዝሙር "ወእንዘሰሙን በዓለ ፋሲካ ቀርቡ አርዳኢሁ ለአምላከ ጽድቅ፤ ኀበ ደብረ ዘይት ሙራደ ዓቀብ ሀገረ እግዚአብሔር"፤

ወተቀበልዎ ሕዝብ ብዙኃን፣ አዕሩግ ወሕፃናት፣ ነሢኦሙ አዕፁቀ በቀልት፣ እንዘ ይብሉ ሆሣዕና በአርያም ተጽዒኖ ዲበ ዕዋል ቦአ ሀገረ ኢየሩሳሌም በትፍሥሕት ወበኃሴት ይሁቦሙ ኃይለ ወሥልጣነ"፡፡

በዚሁ በዓለ ፋሲካ ሰሞን በደብረ ዘይት በአቀበቱ መውረጃ አጠገብ፣ በእግዚአብሔር ሀገር የእውነተኛ አምላክ ደቀ መዛሙርት ቀረቡ፣ ብዙ ሕዝብ ሽማግሌዎችና ወጣት ሕፃናት ሆነው ዝንጣፊ ይዘው፤ ሆሣዕና በአርያም እያሉ ተቀብሎውታል፡፡ በአህያ ተጭኖ /ተቀምጦ/ ወደ ሀገረ ኢየሩሳሌም /ከተማ/ በደስታና በተድላ ገባ፤ ሥልጣንንና ኃይልን ይሰጣቸው ዘንድ" ብሎ ተናግሯል፡፡ ይህ ሁሉ ትንቢትን ለመፈጸም የተነገረ ነው፡፡

19.3፣የሆሣዕና ሥርዓት፡፡

የሆሣዕና ሥርዓት አከባበር በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ከመቼ ጀምሮ ነው ቢባል ከመጀመሪያው ጳጳስ ከአቡነ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን ጀምሮ ነው፡፡ በዚህ ጊዜ /ዕለት/ ሊቃውንቱ ማኅሌተ እግዚአብሔር ቆመው አድረው፤ ከቅዳሴ በፊት "ወበልዋ ለወለተ ጽዮን" "ለጽዮን ልጅ ንገሯት" እያሉ ቤተ መቅደሱን ወይም ቤተ ክርስቲያኑን የዘንባባ ዝንጣፊ ይዘው በመዞር ሥርዓተ ዑደቱን ይፈጽማሉ፡፡ ምስባክ ይሰበካል፣ ወንጌል የአራቱ ወንጌላውያን ለዕለቱ ተስማሚ የሆነ ከየምዕራፉ ይነበባል፡፡ በአራቱ ወንጌላውያን ምንባባት መሠረት፣ ለየአንዳንዱ አቡን፣ በ6 "ሰመያ አብርሃም" "ወትቤ ጽዮን" "ባረኮ ያዕቆብ" በ2 "ባኡ ውስተ ሀገር" "በ1 አልዲቆ ኢየሱስ ኢየሩሳሌም" የተባለው ቃለ እግዚአብሔር ሲደርስ ዲያቆኑ አርኅው ኆኃተ መኳንንት 3 ጊዜ ካለ በኋላ "ካህኑ መኑ ውእቱ ዝንቱ ንጉሠ ስብሐት ብሎ ካዜመ ሊቃውንቱ "ይባዕ ንጉሠ ስብሐት" ዘመው፣ ጸፍተው፣ እንዳሸበሸቡ መንጦላተ መቅደስ ይከፈትና ቀዳስያን ይገባሉ፡፡ ሥርዓተ ቅዳሴው ይጀመራል፡፡ ይህም ምሳሌ አለው፡፡ አብረሃም ይስሐቅን በወለደ ጊዜ የዘንባባ ዝንጣፊ ይዞ አመሰግነዋልና ያንን ለመፈጸም ነው፡፡

ሰሌን እሳት አይበላውም፤ ለብልቦ ይተወዋል፣ ክርስቲያኖችም ባሕርይህ አይመረመርም ሲሉ የዘንባባ ዝንጣፊ ይዘው በየዓመቱ "ሆሣዕና በአርያም" እያሉ ፈጣሪያቸውን ያመሰግናሉ፡፡

በዚህ ዕለት ጸሎተ ፍትሐት የሚፈጸመው በሰሙነ ሕማማት በሚገኙ ዕለታት ለሙታን ፍትሐት ስለማይደረግ ነው፡፡ ካሣ የተፈጸመው ጌታ ተሰቅሎ ነፍሳትን ከሲኦል ነጻ ካወጣ በኋላ ስለሆነ፤ ከዚያ በፊት ካሣ አልተፈጸመምና፡፡ ይኸውም በሰሙነ ሕማማት ለሙታን ፍትሐት እንዳይደረግ ካልዕ ሰላማ በግብረ ሕማም መጽሐፍ ስለአዘዘ፤ በዚህ ምክንያት የሆሣዕና ዕለት ጸሎተ ፍትሐት ይፈጸማል እንጂ፤ሰኞ፣ ማክሰኞ፣ ረቡዕ፣ ኀሙስ፣ ዓርብ ለሞተ ሰው ጸሎተ ፍትሐት አይደረግለትም፡፡ በሆሣዕና ዕለት የሚደረገው ጸሎተ ፍትሐት ለዚህ ተብሎ ነው፡፡ "በቅዳሜ ሥዑር" የሞተ ሰው ጸሎተ ፍትሐት ይደረግለታል፡፡

አሁን ያለነው ድርጊቱ /ካሣ/ ከተፈጸመ የዛሬ 1973 ዓመት ነው፡፡ ይህ ዛሬ እንዴት እንደ አዲስ አድርጎ ሊፈጸም ይችላል የሚል ካለ ያማ ጌታ የሠራውን ሥራ ሁሉ እስከ ዓለም ፍጻሜ ሥሩ ተብሎ የለ? ሥሩ ማለት እናንተ ስታልፉ /ስትሞቱ/ ልጆቻችሁ ይስሩ ማለትኮ ነው፡፡

በሰሙነ ሕማማት ለምን መስቀል አንሳለምን?

ሰላምታንስ ለምን አንለዋወጥም?

በሰሙነ ሕማማት መስቀል የማንሳለምበት ዋና ምክንያት፣ ገና ጌታ ተሰቅሎ ካሳ አልተፈጸመም፣ ነፍሳት ከሲኦል አልወጡም ነበር ለማለት ነው፡፡ ዓርብ በሠርክ ነው የወጡ ለማለት ያንን ለማስታወስ መስቀል አንሳለምን፡፡ ካሣ ከመፈጸሙ በፊት መስቀል የድኅነት /የመዳን/ ዓርማ /ምልክት/ አልነበረምና ያንን ለማስታወስ ነው፡፡

ሰላምም የማንባባልበት ምክንያት፣ አይሁድ ጌታን ለመስቀል ሰኞና ማክሰኞ መከሩ፣ አልሆነላቸውም፣ ምክራቸው የተፈጸመው ረቡዕ ነው፡፡ ሉቃስ "ወአስተ ሐለፉ ነገረ" ብሎ ያነበዋል፡፡

ስለዚህ እያንሾካሾኩ እንስቀለው፣ እንግደለው፣ ብለው ይማከሩ ነበር፡፡ ያንን ለማስታወስ ሰላምታ አንለዋወጥም፣ መስቀልም አንሳለምም፣ ባጭሩ ሳምንቱ የክፋት ምክር የተመከረበት እንጂ ሰላም የታየበት ሳምንት ባለመኖሩ ነው፡፡

20፣ዕለተ ሰኑይ

ከሆሣዕና ሁለተኛ ቀን ሠኑይ /ሁለተኛ/ ቀን ይባላል፡፡ በዚህ ቀን ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በዕለተ እሑድ /ሆሣዕና/ ወደ ቤተ መቅደስ ገብቶ በቤተ መቅደስ የሚሸጡትንና የሚለውጡትን፣ የሚገዙትን፣ ሁሉ አወጣ /አባረረ/ "ቤትየሰ ቤተ ጸሎት ይሰመይ አንትሙሰ፣ ረሰይክምዎ በዓተ ፈያት" "ቤቴ የጸሎት ቤት ትባላለች፤ እናንተ ግን የወንበዴዎች ዋሻ አደርጋችኋት" ብሎ በመቅደስ የተገኙት ዕውሮችንና አንካሳዎችን ከፈወሰ በኋላ፣ የካህናት አለቆችና ጻፎች ያቀረቡለትን ጥያቄ "ከሕፃናትና ከሚጠቡት አፍ ምስጋናን ለራስህ አዘጋጀህ የሚለውን ቃል ከቶ አለነበባችሁትም?" በማለት ትቶአቸአው ከኢየሩሳሌም ከተማ ወደቢታንያ እንደወጣ በዚያም እንዳደረ ሐዋርያው ቅዱስ ማቴዎስ በም. 21፡12-17 ገልጾ ጽፎልናል፡፡

በዚህ መነሻ መሠረት በዕለተ ሠኑይ /ሰኞ/ "በማልዳ ወደ ከተማ ሲመለስ ተራበ፡ በመንገድም አጠገብ በለስ አይቶ ወደ እርስዋ መጣ፤ ከቅጠልም በቀር ምንም አላገኘባትምና ለዘለዓለሙ ፍሬ አይገኝብሽ አላት፡፡ በለሲቱም ያን ጊዜ ደረቀች" ቅዱስ ያሬድም "በለስሰ ዘይቤ ቤተ እስራኤል ውእቱ" ሲል ተርጉሞታል፡፡ ይህም ቤተ እስራኤል ለ2000 ዓመታት ያህል መንግሥት አልባ ሆነው ከኢየሩሳሌም ተሰደው በዓለም ዙሪያ መኖራቸው የሚታወስ ነው፡፡ መነሻው ለክርስቶስ ቃል አለመታዘዝ ነው፡፡ ስለዚህ ዕለተ ሠኑይ ዕፀ በለስን የረገመበት ነው፡፡

21፣ዕለተ ሠሉስ፡፡

ከሆሣዕና ሦስተኛ ቀን ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ረዥም ትምህርት ያስተማረበት ነው፡፡ "የእግዚአብሔር መንግሥት ከእናንተ ትወስዳለች፣ ፍሬዋንም ለሚያደርግ ሕዝብ ትሰጣለች" ብሎ ያስተማረበት ነው፡፡ ማቴ. 21፡43-44፡፡

22፣ዕለተ ረቡዕ፡፡

ከሆሣዕና በአራተኛ ቀን የሚገኘው ዕለት ረቡዕ የጌታ ምክረ ሞቱ የተፈጸመበት፣ የአስቆሮቱ ይሁዳ በ30 ብር ጌታን ለማስያዝ ከሊቃነ ካህናቱ ጋር የተስማማበት ዕለት ነው፡፡ ማር.14፡42 ማቴ.26፡49፤ 27፡3 ሉቃ. 11፡47፡፡

23፣ዕለተ ኀሙስ፡፡

ከሆሣዕና አምስተኛው ቀን የሚገኘው ዕለተ ኀሙስ ጌታ ኢየሱስ ክርስቶስ በዚሁ ዕለት ቅዱስ ሥጋውን ክቡር ደሙንም ለሐዋርያት የሰጠበት ዕለት ነው፡፡ የአይሁድ ፋሲካ የነበረው ሐሙስ ነው፡፡ ከአይሁድ ጋራ በበዓል በጾም እንዳንገናኝ የኒቅያ ጉባኤ በድሜጥሮስ ቀመር፣ እንዲሁም የአውሻክር ሰዎች በአውሻህር፣ በባሕረ ሐሳብ በዚሁ ሁሉ ወስነውታል፡፡ "እመቦ ዘይጸውም ጾሞሙ ለአይሁድ ወያከብር በዓሎሙ ለአይሁድ ይሰደድ እምክርስቲያን"፡፡
"የአይሁድ ጾማቸውን የሚጾም፣ በዓላቸውንም የሚያከብር፣ ካለ ከክርስቲያንነት ይወገድ ይባረር" ብሏል ሰለስቱ ምዕት በሃይማኖተ አበው፡፡

በዚሁ ዕለት በማቴዎስ ወንጌል ምዕ. 26፡26 እንደተገለጸው ጌታ ክቡር ሥጋውንና ደሙን ለሐዋርያት ሰጥቷል፡፡ አንዳንድ ሰዎች ደግሞ ቊርባን የሚለው በዕለቱ ተለውጧል ወይ? ወይስ አልተለወጡም? በሌላ በኲል ጌታችን ለሐዋርያት የሰጣቸው ሥጋዬ ብሎ ሲሆን ይህ አማናዊ ነው? ወይ እንዴት ከመሰቀሉ በፊት "ሥጋዬ" ብሎ ሊሰጣቸው ቻለ የሚሉ እንዳሉ ጥያቄ ሰምቼአለሁ፡፡

መልሱ ግልጽና አጭር ነው፡፡ ይኸውም አማናዊ ነው፡፡ ነገ በቀራንዮ የሚሰቀል "ዝውእቱ ሥጋየ ወዝውእቱ ደምየ" "ነገ በመስቀል የሚሰቀል ሥጋየ ይህ ነው፣ ነገ ኲናተ ሐራዊ የሚያፈሰው ደሜ ይህ ነው" ብሎ አክብሮ፤ ለውጦ ትኩስ ሥጋ ትኩስ ደም አድርጎ ሰጣቸው ስለፈሩ "ጥዒሞ አጥዓሞሙ" አዟችሁ አትፍሩ ብሎ ቀምሶ ሰጣቸው፡፡

ጌታ ሳይቀበል አቀብሎአቸው ቢሆን ኖሮ፣ ዛሬ የሚቀድሰው ካህን አቀብየ ሳልቀበል ልውጣ ባለ ነበርና፣ ተቀብሎ ያቀብል ለማለት ለአብነት የሠራው ሁሉ ለእኛ ነው፡፡

"እስመ አልቦ ነገር ዘይሰዓኖ ለእግዚአብሔር" ለእግዚአብሔር የሚሳነው የለም፡፡ እግዚአብሔር ይህ ሥጋየ ነው ሲል ውሸት ነው አይባልም፡፡ የተናገረውን ሁሉ ማመን አለብን፣ ጥያቄው ሳይሰቀል ለምን ሥጋየ ነው አለ ነው፡፡ ነገር ግን ነገ የሚሰቀለው ሥጋዬ ይህ ነው ሲል ተለውጦ ሥጋ ወልደ እግዚአብሔር ሆነ፣ ማለቱ እንደሆነ ማስተዋል ያስፈልጋል፡፡ ያ የዕለተ ሐሙስም ሆነ ዛሬ ካህናት የሚያቀርቡት መሥዋዕት አማናዊ ሥጋውና ደሙ ነው፡፡

ጠያቂዎቹ እንደምሳሌ አድርገው የሚያቀርቡት ጌታ ከመሰቀሉ በፊት ሥጋውና ደሙ ተበልቷል? ወይስ አልተበላም? እንዴት ጌታ ሳይሰቀል ሥጋው ተባለ የሚል ጥያቄ ነው፡፡

መልሱ፣ ነገ የሚሰቀለው ሥጋየ ይኸ ነው፣ ነገ የሚፈሰው ደሜ ይኸነው፣ ሲል ቃሉ ለወጠው፣ ሥጋና ደሙ አደረገው፡፡ እኛ አምነን እንቀበላለን እንጂ አይደለም አይባልም፡፡ እግዚአብሔር የተናገረውን ሁሉ አምነን መቀበል አለብን፡፡ እሱ ይህ ሥጋየ ነው ይህ ደሜ ነው እያለ አይደለም የሚል ካለ ሐሰተኛ ይሆናል፡፡ "እስመ አልቦ ነገር ዘይሰአኖ ለእግዚአብሔር" እሩቅ ብእሲ ቢሆን ኖሮ አይሆንም ይባል ነበር፡፡ እግዚአብሔር ግን ያለው ሁሉ ይሆናል፡፡

ከዚህ ጋር ተያይዞም በዕለተ ሐሙስ ሐዋርያት የታጠቡት ኅፅበት ስለ ትሕትና ወይስ ስለ ጥምቀት የሚል ጥያቄ አለ ይህም፡-

ሐዋርያት የታጠቡት ጥምቀት ነው "እመ ኢሐጸብኩከ እገሪከ አልብከ ክፍል ምሳሌየ" "ካላጠብኩህ ከእኔ ጋር ዕድል የለህም" ሲል መልሶለታል ዮሐ. 13፡7 ዕድል ፈንታ የለህም ማለት ልጅነት አታገኝም ማለት ነው፡፡
ጥምቀት እንዳንል ካሣ አልተፈጸመም የሚል ሐሳብ ካለ አስቀድሞ አጥቦ ወዲያው ሥጋና ደሙን ሰጣቸው ዛሬ መጀመሪያ ሕፃኑን እናጠምቀዋለን፤ ኋላ ሜሮን ተቀብቶ ሥጋውና ደሙን ይቀበላል ይኽ ተሰዕሎተ ቢንያም የሚባል ጥሩ አድርጎ ጽፎታል፡፡ ስለዚህ ሐዋርያት መቼ ተጠመቁ ቢባል በሕጽበተ እግር ጊዜ ነው፡፡ ይህም "አልብከ ክፍል" "ዕድል ፈንታ የለህም" ባለው ይታወቃል፡፡

ለጊዜው ሐዋርያት ዕግራቸው ብቻ እንደታጠቡ መጽሐፍ ቅዱስ ይናገራል፡፡ ግማሹ አካላቸው ታጥበውስ እንዴት ጥምቀት ሆኖ ሊቈጠር ቻለ? ቢሉ? ያማ "ዘይውህጥ ርዕሶ" ብለው ሠለስቱ ምዕት የሕጻኑን ራስ በሚውጥ ባሕር ብቅ ጥልቅ ብቅ ጥልቅ አድርጉ ብለው በጥልቅ ባሕር፣ በማዕከላዊ ባሕር፣ በንዑስ ባሕር የተጠመቀ እንደ ሆነ ነው ብለው ጽፈው የለ፡፡ "ዘይውህጥ ርዕሶ" የሚጠመቀውን ሰው በፈሳሽ ወንዝ ብቅ ጥልቅ ብቅ ጥልቅ አድርገህ ታወጣዋለህ፡፡ ጴጥሮስ መላ አካላቴን እጠበኝ ባለበት ሰዓት ጌታ አይፈቀድልህም ያለው ይህ ለምንድነው? ቢባል እግሩን የታጠበ ሰው ሌላው ሊታጠብ አይፈልግም፡፡ አንዱ የሰውነት አካልህ ካጠብኩህ መላ ልጅነት ይሰጥሃል፡፡ ማለት ነውና በትልቁ ባሕር በትንሹ ባሕር፣ በጳጳስ ቢጠመቁ አንድ ነው "አሐቲ ጥምቀት" "አንዲት ጥምቀት" ኤፌ. 4፡4፡፡

አንዳንዴም ሐዋርያት የተጠመቁት በውሃ ሳይሆን በመንፈስ ቅዱስ ነው የሚሉ አሉ፡፡ ለዚያም እንደ ማስረጃ የሚጠቅሱት መጥምቁ ዮሐንስ በማቴዎስ ወንጌል የንስሐ ጥምቀት በሚያጠምቅበት ጊዜ "እኔ ለንስሐ በውኃ አጠምቃችኋለሁ ጫማውን እሸከም ዘንድ የማይገባኝ ከእኔ በኋላ የሚመጣው ግን ከእኔ ይልቅ ይበረታል፤ እርሱ በመንፈስ ቅዱስ በእሳት ያጠምቃችኋል" ማቴ. 3፡11 ያለውን ይጠቅሳሉ፡፡

ለዚህ መልስ የሚሰጠን በግብረ ሐዋርያት ጴጥሮስ ሲናገር "ንስሐ ግቡ ኃጢአታችሁም ይሠረይ ዘንድ እያንዳንዳችሁ በኢየሱስ ክርስቶስ ስም ተጠመቁ የመንፈስ ቅዱስንም ስጦታ ትቀበላላችሁ" የሚል ነው የሐዋ. 2፡38፡፡

ሐዋርያት ሲያጠምቁ ቋንቋ ይገለጽላቸው ነበር፣ መንፈስ ቅዱስ ያድርባቸው ስለነበር ተጠቀሰ እንጂ የሐዋርያትን መጠመቅ አያስመለክትም፡፡ ከዚሁ ባልተለየ መልኩ አብሮ የሚታየው ኦሪት አለፈች፣ ወንጌል ተተካች የሚባለው መቼ ነው ቢሉ ከልደቱ እስከ ጥምቀቱ ከጥምቀቱ እስከ ዕለተ ሐሙስ ከዕለተ ሐሙስ እስከ ትንሣኤ ባለው ሰዓት ነው፡፡

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በዚህ ዓለም ሲያስተምር እሷን ወደ ወንጌል እየሳበ ቆይቷል፡፡ መስዋዕትዋን የሻረው በዕለተ ሐሙስ ነው፡፡ በግ ይሰዋ ነበር ቀርቷል፡፡ መስዋዕትዋን አሳለፈው፣ የበሉትን ምግብ ከሆዳቸው በግብር አምላካዊ አጥፍቶ አማናዊ ሥጋውን አማናዊ ደሙን ሰጣቸው፡፡ ሌላው በየስፍራው ሲያስተምር አሳልፎታል፡፡

ዐሠርቱ ቃላት ብቻ አላለፉም፡፡ ሌሎች ሥርዓቶች ግን አልፈዋል፡፡ የወንድምን ሚስት ማግባት ቀርቷል፡፡ የበግ፣ የላም የዋኖስ የዕጉለር ግብ፣ መስዋዕትና ይህን የመሰለ ሁሉ ቀርቷል፡፡

አንዳንድ ሰዎች ኦሪት ለምን አለፈች ይባላል? ጌታ በወንጌል "ኢመጻእኩ እስዓሮሙ ለኦሪት ወለነቢያት አላ ከመእፈጽሞሙ" "ኦሪትንና ነቢያትን ሊሸራቸው አልመጣሁም ልፈጽማቸው እንጂ" ብሎአልና አላለፈችም የሚሉ አሉ "ኢመጻእኩ ከመእስዓሮሙ ለኦሪት ወለነቢያት" ማለት፤

ኦሪት፣ ነቢያት የተናገሩትን ላስቀር አልመጣሁም፣ ይወርዳል፣ ይወለዳል፣ ብለው የተናገሩትን ሁሉ ልፈጽም ነው የመጣሁ ማለት እንጂ ኦሪት አላለፈችም ለማለት አይደለም፡፡

"የውጣ" የተባለው ዐሠርቱ ቃላት ነው፡፡ ይኸውም እነሱ አልተሻሩም ኦሪት አለፈች የሚያሰኘው በግ ላም መሠዋት የወንድም ሚስት ማግባት እጃቸው እስኪላጥ መታጠብ ይህን የመሳሰለ ሁሉ አልፏል፡፡ ከአሥሩ ቃላት በቀር ሁሉም አልፏል፡፡ ዐሠርቱ ቃላት ግን በወንጌል እንኳስ ነፍስ መግደል ወንድሙን የሰደበ ይፈረድበታል ሲል ፈጽሞ እያበለጠው ሄደ "አትዘሙ" ያለውን "ኲሉ ዘርእያ ለብእሲት ወፈተዋ ዘመወ"፡

"ሴትን አይቶ የተመኛት አመነዘረ" ብሏል እንኳንስ ከወንድ ሚስት መድረስ አይቶ የተመኘ በደለ በማለት የኦሪትን ሥርዓት እየፈጸመው ሄደ፤

"አንሰ እብለክሙ አንሰ እብለክሙ" እያለ የተናገረው ሁሉ አሳለፈው፣ ፈጸመው፣ ማለት ነው፡፡

24፣በዓለ ፋሲካ፡፡

በብሉይ የነበረ በግ ምሳሌ በብሉይ ኪዳን በጉ ዓመት የሆነው፣ ቀንዱ ያልከረከረ፣ ጥፍሩ ያልዘረዘረ ዓመት የሞላው ጠቦት አይታችሁ ከ10 እስከ 14 ቀን በመዓልቱ በሁለት እጅ ብርሃን፣ ከሌሊቱ በአንድ እጅ ጨለማ ሰውት፡፡ ስትሰውትም ሰባት፣ አሥር፣ አሥራ ሁለት ሆናችሁ ሰውት ብሎአቸዋል፡፡

በጉ ቀንዱ ያልከረከረ፣ ጥፍሩ ያልዘረዘረ መሆኑ፣ ጌታም ምክንያተ ኃጢአት የለበትምና ነው፡፡ ደሙን ስትቀቡት "ወሶበ ርእየ መልአከ ሞት ደመ በግዕ ለበወ ሞተ እግዚእ ፈርሐ ወኢቀርበ" እንዲል "ይህ የክርስቶስ ምሳሌ ነው ሲለው ነው፣ አባር ቸነፈሩ ከእስራኤል ቤት እንዳይገባ ይሆናል"፡፡ ደመ በግዑን ያየ መልአከ ሞትም እስራኤልን እያለፋቸው መሄድ ጀመረ፡፡ የግብጻውያን በኲር ይገድላል፡፡ ያ የክርስቶስ ምሳሌ በመሆኑ የደመ በግዑ የደም ምልክት ያለው ቤት ሞት አይገባውም፡፡ በደመ ክርስቶስ የተዋጀ፣ በደመ ክርስቶስ መዳኑን ያመነ፣ ሰውም ሞተ ነፍስ አያገኘውም፡፡ ላቱ እስከ ምጽአት የሚነሱ መምህራን፣ ጸጒሩ የመንፈስ ቅዱስ ስለሀብቱ ብዛት፣ ቀንዱ የሥልጣነ እግዚአብሔር፣ ዓይኖቹ የነቢያት ምሳሌ ናቸው፡፡

በዚህ ዕለት በተለይ በምዕመናን የሚፈጸም ሌላ ድርጊት አለ፡፡ ይኸውም ዳቦ ይጋገራል፣ ንፍሮ ይነፈራል፣ ይኸ ልማደ ሀገር ቢሆንም የተቻለው ዓርብንና ቅዳሜን ያክፍል፣ ያልተቻለው ቅዳሜን ብቻ ያክፍል ብሏልና፡፡ ለአክፍሎት የሚስማማን ምግብ የሚጾም ሰው እንዳይደክም ጉልባንን አብዝቶ ይበላል፡፡

ጾሙን የጀመረው "ያዕቆብ እኁኁ ለእግዚእነ" "የጌታ ወንድም ያዕቆብ ነው"፡፡ ይኸውም የጌታ ትንሣኤን ሳላይ አልበላም በማለት ጀምሮታል፡፡ ጌታ ከተቀበረ በኋላ ሐዋርያት እህል እንብላ አሉ፡፡ ያዕቆብ "በሦስት ቀን እነሳለሁ ብሏል" አይሆንም ቢላቸው እንግዲያስ እኛም እንጹም ብለው ጹመዋል እኛም ያንን ይዘን እንጾማለን፡፡

25፣ዕለተ ዓርብ፡፡

25.1፣ከሆሣዕና ስድስተኛው ዕለት የሚገኝ ዕለተ ዓርብ ነው

ክርስቶስ የተሰቀለበት ዕለት ዕለተ ዓርብ ይባላል፡፡ ይህ ዕለት ክርስቶስ ከተሰቀለበት ጊዜ ጀምሮ እስከ አሁን ድረስ በክርስቲያኖች ዘንድ በጾምና በስግደት በየዓመቱ ይከበራል፡፡ በመጀመሪያ ክርስቶስ በዕለተ ዓርብ የተሰቀለው ትንቢቱን ለመፈጸም ነው ሙሴ "ስቅልተ ትሬእያ እስራኤል ለሕይወትከ ቅድመ አዕይንቲከ ወኢትትአመና"፡፡

"እስራኤል ሆይ ሕይወትህ /ክርስቶስ/ በዓይኖችህ ፊት በመስቀል ላይ ተሰቅሎ ታየዋለህ፡፡ ግን አታምነውም" ዘዳግ.28፡፡

ታላቁ ነቢይ ኢሳይያስ "መጽአ ከመ በግዕ ይጠባሕ ወከመ በግዕ ዘኢይነብብ በቅድመ ዘይቀርጾ ከማሁኢከሠተ አፍሁ በሕማሙ በቅድመ እለ ይረግዝዎ፣ ወበ ኃጢአተ ሕዝብየ በጽሐ እስከ ለሞት፣ ነሥአ ደዌነ ወጾረ ሕማመነ፣ አኮ በመልአክ፣ ወአኮ በተንባል፣ አላ ለሊሁ እግዚእ መጽአ ወአድኅነነ" ተብሎ በሰፊው ተናግሯል፡፡ ኢሳ. 53፡1-6፡፡

ነቢዩ ዳዊትም "አገቱኒ ከለባት ብዙኃን ወአኀዙኒ ማኅበሮሙ ለእኩያን" "ቀነውኒ እደውየ ወእገርየ ወኆለቁ ኲሎ አዕጽምትየ" ብዙ ውሾት ከበውኛልና፣ የከፋተኞች ጉባኤም ያዘኝ፣ "እጆቼንና እግሮቼን ቸነከሩኝ፡፡ አጥንቶቼ ሁሉ ተቈጠሩ፣ እነርሱም አዩኝ ተመለከቱኝም" እንዳለው 6666 ጊዜ በገረፉት ጊዜ አጥንቱ ተቆጥሮዋል፣ ይኸ አስቀድሞ ቅዱስ ዳዊት የተናገረው ነው፡፡ 6666 ጊዜ ለመገረፉ ግብረ ሕማማት ይገልጻል መዝ. 21/22 ቁጥር 17-18፡፡

25.2፣ክርስቶስ ለምን ሞቱ በመስቀል ሆነ? ከመስቀል በሌላ ማዳን አይችልም ነበር ወይ? ቢባል በዘመኑ የነበረው የበደለኛ አገዳደል ሥርዓት እንደየሀገሩ ሁኔታ የተለያየ ነበር፡፡

ለምሳሌ፡- የሮማውያን ሥርዓታቸው መስቀል ነው፡፡ የአይሁድ ውግረተ ዕብን ነበር፡፡የሐዋ. ሥራ. ምዕ. 7 ቁጥር 54-60 የባቢሎናውያን እሳት አንድዶ እዚያ መክተት ነው፡፡ መጽ ዳንኤል ምዕ.3፡19-23፡፡ ፋርስ ለአንበሳ መጣል ነው፡፡ ጌታም በሮማውያንም ሥርዓት ተሰቅሎ ሞተ፣ ለዚህም ራሱ ጌታ ሞቱ በመስቀል እንደሚሆን አስቀድሞ ተናግሯል፡፡ "ሙሴ በምድረበዳ እባብን እንደሰቀለ፣ እንዲሁ በእርሱ የሚያምን ሁሉ የዘለዓለም ሕይወት እንዲኖረው እንጂ እንዳይጠፋ የሰው ልጅ ሊሰቀል ይገባዋል? ዮሐ. 3፡14፡፡

ባይሰቀል፣ ጎኑ ባይወጋ ማይ ለሕጽበት፣ ደም ለጥምቀት ባልተገኘ ነበር፡፡ ብለው መምህራን ተርጒመዋል፡፡ አይ፣ በውግረትም ደሙን አይታጣም ብለው ትንቢትን ለመፈጸም ተሰቀለ ብሎ አስታርቀውታል እንጂ፡፡ የአይሁድ ሥርዓት በድንጋይ ወግሮ መግደል ነው፡፡ ጌታ የተሰቀለው በሮማውያን ሥርዓት ነው፡፡ ምክንያቱም በዚያን ጊዜ እስራኤል በሮማውያን አገዛዝ ሥር ነበረችና፡፡

"ኲሉ ስቁል ዲበ ዕፀመስቀል ርጉም ውእቱ" "ሠርቆ ቀምቶ፣ የተሰቀለ ሰው የተረገመ ነው" ትላለች ኦሪት ቅዱስ ጳውሎስም "ወፆረ መርገማ ለኦሪት" አለ፡፡

ርጉም ተብሎ የአዳምን መርገም ለማጥፋት በአዳም የተፈረደው ሁሉ ተቀብሎ አዳምን ከመርገመ ነፍስ አዳነው፡፡ "ወሠዓረ መርገመ እምኔነ" "ከእኛ መርገመ ኃጢአትን ደመሰሰ፣ አጠፋ" ያለው ስለዚህ ነው፡፡

ዛሬ ክርስቶስ ከተሰቀለ፣ ልጅነት ከተመለሰ ወዲህ ወደ ሲኦል መውረድ ቀርቷል፡፡ ይህም ዮሐንስ አፈወርቅ ገልጦታል፡፡ "እንከሰ ኢንወርድ ታሕተ አላ ፈድፋደ ንተልዎ ለዘፈጠረነ ወንበውእ ኀበ ቦአ ሐዋርያነ ህየ ንበውእ ኲልነ" ይላል፡፡ መርገመ ሥጋ፣ መርገመ ነፍስ፣ ጠፋልን የተባለው አምኖ ተጠምቆ፣ ጥሩ ሥራ ከሠራ ወደታች መውረድ የለም ወደ መንግሥተ ሰማያት መግባት ነው፡፡

ቀድሞ በዘመነ ብሉይ መልካም ሥራ ቢሠሩም እነ አብርሃም፣ ይስሐቅ፣ ያዕቆብ ሁሉ በሲኦል ነበሩ፡፡ የአዳምን መርገመ ሥጋ፣ መርገመ ነፍስ፣ አጠፋ፣ የሚለው ስለዚህ ነው፡፡

"ወበመንፈቃ ለዕለት እትወለድ እምወለተ ወለትከ ወእድኅክ ውስተ መርህብከ ወእትቤዘወከ በሞትየ ወበመስቀልየ" ቀሌምንጦስ፤

"ወለትከ" የተባለችው ቅድስት ድንግል ማርያም ናት፡፡ ገድለ አዳም ገጽ 105፡125፡፡ መጽሐፈ ቀሌምንጦስ ገጽ 54፡8፡፡

ቀደም ብሎ እንደተገለጸው "ከመይሥዓር መርገማ ለኦሪት" በተባለው መሠረት አዳም ተርግሞ ነበር ወይ ቢባል መልሱ አዎ ነው፡፡

ከገነት ሲኖር ይችን ዕፅ የበላህ እንደሆነ "ትመውት ሞተ" "ሞትን ትሞታለህ" በሞተ ሥጋ፣ ሞተ ነፍስ፣ በርደተ መቃብር፣ ርደተ ሲኦል፣ ያገኝሃል ነው ያለው፡፡ "ወአልበሶሙ አእዳለ ማዕስ" ያብርሃን የነበረው፣ እንደብርሌ፣ እንደብርጭቆ ንጹሕ የነበረው እሾኽ እማይወጋው፣ እንቅፋት የማይመታው፣ እማያደማው፣ ብርድ የሌለበት የነበር በኋላ መርገም ሲያድርበት እሾህ የሚወጋው፣ እንቅፋት የሚመታው፣ ብርድ የሚሰማው ልጅነት የሌለው ቊርበት አለበሰው፡፡

25.3፣ እሱ ባይረገም፣ ወደ ምድር ባይወርድ፣ በዘፍጥረት 1፡28 "ብዙ፣ ተባዙ ምድርንም ሙሉአት ብዙአትም" ብሎ ነበረ አዳም ባያጠፋ ኑሮ ሰው እንዴት ሊበዛ ይችል ነበረ? ቢሉ ይኸማ መጀመሪያ አዳም በሥልጣነ እግዚአብሔር ተገኘ እንጂ ከሴት አልተገኘም፡፡ ሔዋንም ያለ ወንድ በሥልጣነ እግዚአብሔር ተገኘች እንጂ ሴትና ወንድ ተገናኝተው አልተፈጠሩም፡፡ ባይበድሉ በሥልጣነ እግዚአብሔር ወንድም በአዳም አምሳል፣ ሴቱም በሔዋን አምሳል፣ በሥልጣነ እግዚአብሔር እየተባዛ፣ ዕፀ ሕይወትን እየበላ ሺህ ዘመን ሲሞላው መንግሥተ ሰማያትን ሊገባ ተፈጥሮ ነበር፡፡ እንግዲህ ለአዳም ለሦስት ዓይነት የሚያገለግሉ ሦስት ዕፀዋትን ሰጠው፤

1 አንዱ የሚመገበው በመዓዛው ይጠግባል፡፡

2 ሁለተኛው ሕግ ሊጠብቅለት፣ ይችን ዕፅ አትብላ ብሎ፣
3 ሦስተኛው ሺህ ዘመን ኑሮ ያን ሲበላ ተሐድሶ መንግሥተ ሰማይ ሊገባ ፈጥሮት ነበር፡፡
ይኸንንም ሰሎሞን ገልጦታል "እግዚአብሔርሰ ኢገብረ ሞተ አላ ረሲአን ሰብእ አምጽእዎ በቃሎሙ ወዓርከ አምሰልዎ" "እግዚአብሔር ጥንቱን ሲፈጥረው ሞትን እንዲሞት፣ እንዲቀበር፣ ወደሲኦል እንዲወርድ፣ አልፈጠረውም"፡፡ ሕጉን እንዲጠበቅ ሺህ ዘመን በሕይወት እየተቀመጠ ወደ መንግሥተ ሰማይ ሊገባ ተፈቅዶ ነበረ፡፡ "ኢትብልዑ እምዕፅ" "ይችን እንጨት አትብሉ" ያለውን የዘነጉ አዳምና ሔዋን ሞትን፣ መቃብርን ስበው ጎትተው አመጡት፡፡ "ወአርከ አምሰልዎ" "ወዳጅ አስመሰሉት" አለ ወዳጅ እንዳይለይ እንዳይለይ አደረጉት፡፡ ቀጥሎ ልጆቻቸውን፣ ይህንም ቅዱስ ጳውሎስ ገልጦታል፡፡ "ወሶበ ኲነኔ ኃጢአት ወጽአ እምላዕለ አሐዱ ብእሲ ተቀስፈ ባቲ ኲሉ ፍጥረት" ሮሜ. 5፡12፡፡
ከአንዱ አዳም የተገኘች ኃጢአት ሁሉን /መላውን/ አደረሰች፡፡ ከአንድ ዛፍ በተቈረጠ ጨንገር ብዙ ሕፃናት እንደሚገረፉ ኃጢአትም ከአዳም ተገኝታ ሁሉን ያዘች፡፡ መባዛት በዘር በሩካቤ የሆነው ከመርገም በኋላ ነው፡፡ በገነት ሳሉ ወንድና ሴት መሆናቸው አይተዋወቁም፡፡ አዳም እኔ ብቻ ነኝ ሲል ረዳት እንድትሆነው ፈጠረለት እንጂ በዘር በሩካቤ ሊገናኙ አይደለም፡፡ ለምን ተባዙ አለ በሥልጣኑ ያበዛቸዋል፡፡

እግዚአብሔር ሁሉን አንድ አንድ ጊዜ ነው የተናገረው "ለታብቁል ምድር" አለ ይኸ መሬት ሁል ጊዜ ታበቅላለች፡፡

"ለያብርኁ ብርሃናት" አለ እነሆ ፀሐይና ጨረቃ፣ ከያለበት ሲያበሩ ይኖራሉ፡፡ "ለታውጽእ ባሕር ዘቦ መንፈሰ ሕይወት" ሲል አዞ ጉማሬ አንድ ጊዜ ሲባዙ ይኖራሉ፡፡

25.4፣ዕለተ ኅሪት፡፡

ዕለት ኅሪት ተብላ በኢሳይያስ የተጠቀሰችው በዘመነ ብሉይ ዕለት ኅሪት ዕለተ ፄዋዌናት፣ ኅሪት አላት "ወሶበይበዝኅ አወጽአከ ለትፍስሕት" እንዲል በሰባ ዘመን ትወጣላችሁ የሚለው ቃል ተስፋ ሰምተው ስለ ነበር ዕለተ ኅሪት አላት ዕለተ መድኃኒት፣ ዕለተ ሚጠት፣ ከፋርስ ከባቢሎን ሰባዘመን ኑረው የተመለሱበት ስለሆነች፡፡

ዕለት ኅሪት በዘመነ ሐዲስ ዕለተ ጽንስ፣ ዕለተ መድኃኒት ዕለተ ልደት፣ ዕለት ኅሪት ዕለተ ሥቅለት፣ ዕለተ መድኃኒት፣ ትንሣኤ፣ ዕለት ኅሪት፣ ተስፋ ያለው ንስሐ የሚገባበት፣ ዕለተ መድኃኒት ዳግም ንስሐውን ጨርሶ ሲወጣ፣ ለበጎ ሁሉ የሚሆን እንጂ በጥቂት የሚወሰን አይደለም፡፡

25.5፣ነፍሳት ከሲኦል የወጡ መቼ ነው?

ነፍሳት ከሲኦል የወጡ ዓርብ በሠርክ ነው፡፡ ሐዋርያው ጴጥሮስ "ሰበከሎሙ ግዕዛነ" ነጻነት አወጃላቸው ይላል፡፡ ጌታ በአካለ ነፍስ ወደ ሲኦል ወርዶ "ሰላም ለኲልክሙ" "ሰላም ለእናንተ ይሁን" እንዴት ሰነበታችሁ፣ አስታረቋችሁ፣ ሲላቸው ነው፡፡ አዳም የተቀጠረች የድኅነት ዕለት ዛሬ ናት "ተንሥኡ ለጸሎት" ሲል "ነፍሳትም ምስለ መንፈስከ" አሉ፡፡

ጌታም "እለውስተ ጽልመት ጻኡ፣" ወእለ ውስተ ሲኦል ተከሠቱ፣ ወርእዩ"፡፡ ብርሃነ "በጽልመት ውስጥ ያላችሁ ውጡ፣ በሲኦል ያላችሁ ተገለጡ፣ ብርሃንም እዩ" ብሎ እልፍ ጸሐይ ቢገባበት የማይለቅ የሲኦልንም ጨለማ ብርሃነ መለኮቱን ነዛበት ያኔ ጨለማው ለቀቀ የዚያን ጊዜ "ወጐዩ ዓቀበተ ሥጋ መናፍስት" /አጋንንት/ በዚህ ጊዜ ነፍሳትን የተቆራኙ አጋንንት ሸሹ፣ "እለ ውስተ ሲኦል ጻኡ፣ ወእለ ውስተ ጽልመት ተከሠቱ"፣ ብሎ ባሕረ እሳትን ከፍሎ ወደ ገነት አገባቸው፡፡

በዚያ በሲኦል ሳሉም "ነፍሶሙ ለጻድቃን ውስተ ዕደ እግዚአብሔር" እንዲል ያድነናል ብለው እንደነቢያት እንደአብርሃም፣ ያሉ አበው ዕደ እግዚአብሔር እንደ አጐበር እንደ ድንኳን ሆኖ ይጠብቃቸው ነበር እንጂ እንደ ኃጥአን ስቃይ መከራ አይጸናባቸውም ነበር፡፡

ፈያታይ ዘየማን ደግሞ "አንተ ትቀድሞ ለአዳም በዊአ ውስተ ገነት" "አንተ አዳምን ቀድመህ ወደ ገነት ትገባለህ" ብሎት ነበርና እሱ ተቀድሞ ሲገባ አዳም ከእነ ልጆቹ "ስብሐት ለእግዚአብሔር ዘአውረሰነ መንግሥቶ ሰማያዊተ" "ሰማያዊት መንግሥቱን ላወረሰን ለእግዚአብሔር ምስጋና ይሁን እያሉ ገብተዋል"፡፡

25.6፣በዕለተ ዓርብ ስንት ታምራት ታይቷል?

በዕለተ ዓርብ ጌታ በተሰቀለ ጊዜ የታዩት ታምራት ሰባት ናቸው፡፡

1. በሰማይ ፀሐይ ጨለማ ሆነ፣
2. ጨረቃ ደም ሆነች፣
3. ከዋክብት ረገፉ
4. በምድር አዕባን ተፈተቱ፡፡
5. መቃብራት ተከፈቱ፡፡
6. አምስቱ ምእት ቢጽ ሙታን ተነሡ፡፡
7. የቤተ መቅደስ መጋረጃ ለሁለት ተከፈለ፡፡
"ወወጽአ ሕሩይ መልአክ እማዕከለ ኲሎሙ መላእክት እንዘ ይእኅዝ ሠይፎ ከመያጥፍኦሙ ለአላውያን፣ ወሶበ ከልአቶ ምሕረቱ ለአብ ወኂሩቱ ለወልድ ሜጠ ዝኩ መልአክ ሠይፎ ክሱተ ወዘበጦ ለመንጠላዕተ ቤተ መቅደስ ወሰጠጦ ወከፈሎ ለክልኤ?፡፡
መልአኩ ላጥፋቸው ቢለው ተዋአው ካጠፋኋቸውማ እኔ አጠፋቸዋለሁ አይደል ብሎ አብ፣ ወልድ፣ መንፈስ ቅዱስ፣ ከለከሉት፣ መልአኩ ተናድዶ ሰይፉን ሲወረውረው የቤተ መቅደሱን መጋረጃ ለሁለት ከፈለው ብሏል፡፡ ሃይማኖተ አበው ዘአትናቴዎስ፡፡

25.7፣ለምን 450 ጊዜ እግዚኦ ይባላል?

በዚሁ ዕለት በአራት መዓዘን እየዞርን 450 ጊዜ ምሕላ እናደርጋለን፣ ምሕላ የምናደርገውም አምስት ሺህ አምስት መቶ ዘመን የአዳም ልጆች በሲኦል ሆነው አቤቱ ይቅር በለን ብለው የለመኑትን ለማስታወስ ነው፡፡

ከምሕላው በኋላ ሕዝቡን በወይራ እየጠበጠቡ የንስሐ ስግደት እንደየ አቅሙ ይሰጣል፡፡

ከምን የተነሣ ነው ቢባል የክርስቶስን መከራ እንቀበላለን፡፡ በክርስቶስ ክርስቲያን ተብለናልና፡፡ የኛን መከራ ተቀብሎ እንዳዳነን እሱ የተቀበለውን መከራ እንቀበላለን፡፡ እንገረፋለን፣ አላውያን ነግሥታት፣ አላውያን መኳንንት፣ ሃይማኖታችሁን ካዱ ቢሉን፣ ቢገርፉን፣ እንገረፋለን፣ በሰይፍ ቢመቱን፣ ቢሰቅሉን፣ መከራውን በጸጋ እንቀበላለን፡፡ ለማለት ነው፡፡ "ወዘኢጾረ መስቀለ ሞትየ ኢይጸመደኒ" እንዳለ ያለ ነው፡፡ እሱ የተቀበለው መከራ ተቀበሉ ተብሎ ታዟልና፡፡

25.8፣በዕለተ ዓርብ ንሴብሖ ለእግዚአብሔር የሚባለው ለምንድነው?

በስቅለት፣ ዓርብ ማታ ከእግዚኦታ /ምሕላ/ በኋላ "ንሴብሖ" ይባላል፡፡ ምክንያቱም እስራኤል በምድረ ግብጽ 215 ዘመን በባርነት ቀንበር ሲገዙ ከነበሩ በኋላ በሙሴ መሪነት የኤርትራን ባሕር ስላሻገራቸው "ንሴብሖ ለእግዚአብሔር ስቡሐ ዘተሰብሐ" እያሉ አመሰግነውታል፡፡

እኛ ደግሞ ከአጋንንት አገዛዝ ነጻ አውጥቶ ባሕረ እሳትን ከፍሎ ወደ ገነት ስለአገባን "ንሴብሖ" እያልን እናመሰግነዋለን፡፡

ንሴብሖ ለእግዚአብሔር ከተባለ በኋላ እግዚአብሔር ይፍታህ ይባላል፡፡ እግዚአብሔር ይፍታህ የሚባልበት ምክንያትም ካሣ ከተፈጸመ ወዲያ፣ ልጅነት የተመለሰ፣ ነጻነት የተገኘ ነፍሳት ከሲኦል የወጡ ስለሆነ ነው፡፡

እስከ ምሴተ ሐሙስ ወይም እስከ ሐሙስ ማታ ጌታ የኦሪትን ሥራ ይሠራ ነበር፡፡ ከምሴተ ሐሙስ ጀምሮ መሥዋዕተ ብሉይን፣ ሥርዓተ ብሉይን አሳልፎ ላም፣ በግ፣ ፍየል እንዳይሠዋ ከለከለ፡፡ መሥዋዕቱን በስንዴና በወይን አድርጎ፤ቀጥሎ ደግሞ አይሁድ ቅዳሜን ያከብሩ እሑድን ይሸሩ ነበር፡፡

ስለዚህ ቅዳሜን ብቻ ሳይሆን መላ የኦሪት በዓል ተሽሮ በዚያ ተተክቷል፡፡

ለምሳሌ፡- በበዓለ መጥቅዕ ቅዱስ ዮሐንስ መስከረም 1 ቀን ገባ
በሠርቀ ወርኅ፣ ልደተ ክርስቶስ፡፡
በበዓለ መጸለት፣ በዓለ ጥምቀት፡፡
በበዓለ ፍሥሕ፣ ስቅለተ ክርስቶስ፡፡
በበዓለ ፋሲካ፣ በዓለ ትንሣኤ፡፡
በበዓለ ሠዊት፣ በዓለ ጰራቅሊጦስ፡፡
በጾመ አስቴር፣ ጾመ ረቡዕ፡፡
በጾመ ዮዲት፣ ጾመ ዓርብ፡፡

በቅዳሜ፣ ዕለተ እሑድ ተተክቶበታል፡፡ ስለዚህ ነው ተሻረ ያሰኘው፡፡

26.1፣ ቅዳም፡ሥዑር፡፡

ቅዳም፡ሥዑር ከተፅዒኖ ዘጠነኛው ቀን ከሆሣዕና እሑድ 7ኛቀን የሚውለው ቀን ነው፡፡ክርስቶስ በከርሠ መቃብር የዋለበት ዕለት ነው፡፡ቅዳም ሥዑር ለምን የተሻረ ተባለ?

ቅዳም ሥዑር ማለት ሰንበተ አይሁድን መሻሩን ያመለክታል፡፡ ቅዳም፡ሥዑር፡ማለት፡ለምለም፡ቅዳሜ፡ማለት፡ይሆናል፤ምክንያቱም፡በዕለቱ፡ ካህናት፡ የምሥራች፡ እየዞሩ፡ ቄጤማ፡ ያድሉበታልና፡ ነው፡፡/መዝሙር22፡2/፡፡

ቅዳም ሥዑር ዓባይ ሰንበት ይባላል፡/በግሪኮች/ሁሉን ሥራ ፈጽሞ ጌታ በመቃብር አርፎበታልና፡፡

ቅዳሜ የምትቈጠረው ከዐሠርቱ ቃላት ነው፡፡ እንዴት ተሻረች ይባላል የሚል ካለ "አክበር ሰንበቶ" በማለቱ እሑድን ተካ እንጂ ከዓሠርቱ ቃላት አልጎደለም፡፡

አንድ ምሳሌ፣ ልጥቀስ አንድ ሰው አንድ ብር ተበድሮ ይሄዳል ተመልሶ የሰጠኝ እንደሆነ ጎደለ ያሰኛል? ወይም ብሩ ጎደለ ይባላል አይባልም፡፡ እንደዚሁም በቅዳሜ ፈንታ እሑድን ተካባት እንጂ አላጎደላትም ሠለስቱ ምእትም "ወሠዓራ ለሰንበተ አይሁድ ወሠርዐ ህየንቴሃ ዕለተ እሑድ ቅድስት" ስለ ቅዳሚት ፈንታ እሑድን ሠራ፡፡ በመላው የብሉይ ኪዳን በዓላት የሐዲስ ኪዳን በዓላት ተተክቶበታል ማለት ነው፡፡ ሰው ግን በልማድ እሺ አይልም፡፡

በሕንጻ መነኮሳት ከዓመት እስከ ዓመት ጾም እንዳትጾም አዘውባታል፡፡ "ወኢይደሉ ይጹሙ በዕለተ ቀዳሚት ሰንበት እስከ ዕርበተ ፀሐይ አው እስከ ስድስቱ አው እስከ ሰብዓቱ ሰዓት""በቀዳሚት ሰንበት እስከ ዕርበተ ፀሐይ ወይም እስከ ስድስት ወይም እስከ ሰባት ሰዓት" በልቶ ቤተ እግዚአብሔር ሲያገለግል ይደር ተብሎ ተሠርቷል፡፡

ሠለስቱ ምእትም በሃይማኖተ አበው "ኢይደልዎሙ ከመያጽርኡ ተገብሮ በዕለተ ቀዳሚት ሰንበት ከመአይሁድ"፡፡

"ክርስቲያኖች በዕለተ ቀዳሚት እንደ አይሁድ ሥራ መፍታት አይገባቸውም፡፡" ጌታችንም ሲያስተምር ደቀ መዛሙርቱ እሸት ቀጥፈው ሲበሉ ፈሪሳውያን "ርኢ ዘይገብሩ አርዳኢከ ዘኢይከውን ገቢረ በዕለተ ሰንበት""ደቀ መዛሙርቶችህ በዕለተ ቀዳሚት ሰንበት ሊደረግ የማይገባውን ሲያደርጉ አታይምን" ብለው ቢጠይቁት ጌታም ሲመልስ ለምን ነው እሸት አሽተው ቢበሉ የምትፈርድባቸው?"ሶበሰ ተአምሩ ምንት ውእቱ ዘይቤ ምፅዋተ አበድር እመሥዋዕት እምኢኮነንክምዎሙ ለእለ ኢይኤብሱ እስመ እግዚአ ውእቱ ለሰንበት ወልደ እጓለ እመሕያው""ምሕረትን እወዳለሁ መሥዋዕትንም አይደለም፡፡ ያለው ምን እንደ ሆነ ብታውቁስ ኃጢአት የሌለባቸውን ሐዋርያትን ባልኮነናችኃቸው ነበር፡፡ የሰው ልጅ የሰንበት ጌታ ነውና" ብሎአቸዋል ማቴ.12፡፡

ቀጥሎ ደግሞ እነሱ መንገድ አይሄዱም ጌታ ግን "ወበውእቱ መዋዕል ወፈረ ኢየሱስ በሰንበት ማዕከለ ገራውኅ""በዚያው ወራት ኢየሱስ በሰንበት ከእርሻ መካከል ሲያልፍ ደቀ መዛሙርቱ እየሄደ እሸት ይቀጥፉ ነበር" ማቴ. 12፡23፡፡

በዮሐንስ ወንጌል "አኮ ዘይሥዕር ሰንበተ ባሕቲቶ ዓዲ አባሁ ይሬስዮ ለእግዚአብሔር""ሰንበትን ስለሻረ ብቻ አይደለም ነገር ግን ራሱን ከእግዚአብሔር ጋር አስተካክሎ እግዚአብሔር አባቴ ነው ስለ አለ""ወኢያብኡ ጾረ ክቡደ ውስተ ኀዋኅዊሃ ለኢየሩሳሌም በነፍስክሙ" (ኤርምያስ) ያለውን ይዘው በሰንበት አይሸከሙም፡፡

ጌታ ግን ሰላሳ ስምንት ዘመን የታመመውን መጻጒዕን "ንሣዕ ዓራተከ ወሑር" "አልጋህን ተሸክመህ ሂድ" አለው፡፡ አልጋውን ተሸክሞ ሄዷል፡፡

ጌታ ሠዓሬ ሰንበት የተባለበትን ዕለት አከብራለሁ ማለት ያው የአይሁድ ረዳት መሆን ነው፡፡ "ይከውንኬ ገቢረ ሠናይ በሰንበት" "በቀዳሚት ሰንበት በጎ ሥራ መሥራት ይገባልን? "ሠናይ" እርሻ ብሎታል፡፡"ወአትሐተ መትከፎ ከመይትቀነያ "ይትግበራ" ያለውን ሠናይት አላት፡፡ አንዳንድ ደግሞ ቅዳም ሥዑር የተባለው ዲያብሎስ የተሻረበት ነው በማለት የሚናገሩ አሉ፡፡ የዲያብሎስ መሻር ከዚህ ጋር የሚገናኝበት የለም፡፡ ዲያብሎስ የተሻረ ዓርብ ዕለት ነው እንጂ ቅዳሜ ዕለት አይደለም፡፡

26፡2፡ በዚሁ ዕለት በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የሚፈጸመው ሥርዓት፤

26፡3፡ ከሌሊቱ ጀምሮ ሥዓርተ ማኅሌት ‹‹ንህነሰ ንሰብክ ክርስቶስሃ መድኅነ››ብሎ እስከ መዋሥዕት ድረስ ይደርሳል፤
26፡4፡እግዚኣ ሕያዋን፣ፍትሓት ዘወልድ፣ጸሎተ ዕጣን፣ዘእንበለ ስኢም ይደርሳል፡፡
26፡5 ፡መኀልየ መኀልይ በውርድ ንባብ ዜማ ይነበባል፡፡
26፡6 ፡ገብረ ሰላመ ይባላል፡፡
26፡7፡ በረከተ ቄጤማ ይዞራል፤/ይደርሳል/ይታደላል፡፡
26፡8፡ በአንዳንድ አብያተ ክርስቲያን እስከ 1979ዓ፡ም፡ድረስ ቅዳሴ ይቀደስ ነበር ከዚያ በኋላ ግን በቅዳም ሥዑር እንዳ ይቀደስ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ ወስኗል፡፡
26፡9፡አክፍሎት፡2፡ቀናት፡ይደረጋል፤የዚህ፡ምክንያት፡ሐዋርያት፡ክርስቶስ፡ከተያዘበት፡ ጀምሮ እስከ ትንሳኤ ጹመው ነበር፤የጌታ ወንድም ያዕቆብ /ወንጌለ ኒቆዲሞስ/ስለ ሐዋርያት /ማቴ ወን ምዕ 9፡15፡፡/
አክፍሎት ማለት፡-ማካፈል ነው፤በዚሁ ዕለት ካህናት ምዕመናን ከሚያመጡላቸው በረከት ለድሆች የትንሣኤ በዓል መዋያ ይሆን ዘንድ ነጻ ስጦታ ለመስጠት ያስተምረናል፡፡

26.10፣ካህናት ቤተ ምዕመናን እየዞሩ ለምን ቄጤማ ያድላሉ?

ካህናት በቅዳሜ ሥዑር ነግህ (ጧት)በየቤቱ እየዞሩ ቄጤማ (ግጫ) የሚያደሉበት ምሳሌ አለው፡፡ ማየ አይኅ በወረደ ጊዜ መርከቢቱ እየተንሳፈፈች አራራት ላይ አረፈች፡፡ ኋላ ኖኅ ርግብን ላካት ግጫ ይዛ መጣች፡፡የምሥራች ወሃው ደረቀ ስትል፡፡ ያ ቀደም ብሎ የተላከው ቊራ ከዚያው ቀረ የሰይጣን ምሳሌ፣ ርግብ የመንፈስ ቅዱስ ምሳሌ፣ ግጫው ውሃው ጐደለ ና ከመርከብ ውጣ ብላ ሰጠችው፡፡ እኛ ደግሞ የምሥራች መርገመ ኃጢአት ተሽሮ፣ ሞተ ነፍስ ጠፍቶ፣ ባሕረ እሳት ተከፍሎ፣ ነፍሳት ገነት ገቡ፣ ሰው ከፈጣሪው ጋር ታረቀ፣ ዲያብሎስ ተሻረ፣ "ገብረ ሰላመ በደመ መስቀሉ" እያልን ቄጠማ ይዘን የምሥራች እንናገራለን፡፡

26.11፣ገብረ ሰላመ፡፡

ገብረ ሰላመ ማለት ሰባቱ መስተ ጻርራንን አስታረቀ ማለት ነው፡፡ ሰባቱ መስተጻርራን የተባሉት፡- ሰውና እግዚአብሕር፣

ሰውናመላእክት፣
ሕዝብና አሕዛብ፣
ነፍስና ሥጋ፣ እነዚህ ለ5500 ዘመናት ተለያይተው ይኖሩ ነበር፡፡ "ወነሠተ ዓረፍተ እንተ ጽልእ በሥጋሁ" ሰባቱን መሰተጻርራን አስታረቀ ሲል "ገብረ ሰላመ" ሰላምን አደረገ አለ፡፡ ሰውና እግዚአብሔር በአዳም ምክንያት ተጣልተው ስለነበር፡፡ ሰውና መላእክትም መላእክት ነፍሳት ወደ ገነት አያገቡም ነበር ወደ ሲኦል እንጂ፣

ሕዝብና አሕዛብ "ኢይባዕ ሞአባዊ ወአሞናዊ" "ሞአባዊ እና አሞናዊ አይግባ" ባለው መሠረት ከአብርሃም ልጆች በቀር ቤተ መቅደስ አያስገቡም ነበር፡፡ አሁን ግን "ዘአምነ ወዘተ ጠምቀ ይድኀን" "የአመነና የተጠመቀ ይዳን" ብሎ ለመላው ለአዳም ልጅ ድኅነትን ሰጥቷል፡፡

ነፍስና ሥጋ ዲያብሎስ ነፍሳትን በሲኦል ተቆራኝቼ እኖራለሁ ሲል ከሲኦል አወጣበት፡፡ "ከመ ይምሐረነ በተንሥኦ ሥጋቲነ" እንዲል የእኛን ትንሣኤ በእሱ ትንሣኤ አስረዳን፡፡

በቀጣይ ሳምንት ስለ ትንሳኤ ክርስቶስ እንነጋገራለን፣

የፎንት ልክ መቀየሪያ